Türk Dil Kurumu (TDK), atasözünün tarifini tekrar açıkladı. TDK Sözlük’e nazaran atasözü, uzun deneme ve müşahedelere dayanılarak söylenmiş ve halka mal olmuş, öğüt verici nitelikte bir kelamdır. Bu tanımlama, atasözlerinin jenerasyondan nesile aktarılarak halka mal olduğunu ve öğüt verici nitelik taşıdığını vurgulamaktadır. İşte, en hoş ve manalı atasözleri! Atasözleri ve manaları?!
ATASÖZÜ NE DEMEK?
Atasözü geçmişten günümüze gelen, uzun tecrübelerden yararlanarak kısa ve özlü öğütler veren, toplum tarafından benimsenerek ortak olarak kullanılan kalıplaşmış sözlerdir. Türkçede “sav” ve “irsal-i mesel, darb-ı mesel” olarak da adlanılır.
Atasözleri bir toplumun his, niyet, inanç ve kültür yapısını yansıtır. Atasözleri, kim tarafından ne vakit söylendiği bilinmediğinden anonimdir. Bu kelamlar topluma mâl olmuş, toplum tarafından benimsenmiş ve yüzyılların niyet ve mantık isteminden geçerek günümüze ulaşmış kısa ve özlü sözlerdir. Atasözleri, bir fikir açıklanırken ya da savunulurken şahit olarak da gösterilirler.
Atasözleri, halkın sadece ortak his ve fikirlerini değil ortak lisan zevkini de yansıtır.
ATASÖZLERİ VE MANALARI?!
Atasözü : Konut alma, komşu al.
Anlamı : Konut alacak insan için konutun nasıl olduğundan çok komşularının nasıl olduğu değerlidir.
Atasözü : Gülme komşuna, gelir başına.
Anlamı : Birisinin yaşadığı makûs bir olayı alay konusu yaparsan bir gün sende tıpkı şeyi yaşayabilirsin.
Atasözü : Güneş balçıkla sıvanmaz.
Anlamı : Herkesin bildiği bir gerçeği palavralarla değiştirmek mümkün değildir.
Atasözleri ve anlamları
Atasözü : Hamama giren terler.
Anlamı : Bir işe girişen kişi o işin zahmetlerini de göz önüne alarak o işe girişmelidir.
Atasözü : Armut tabanına düşer.
Anlamı : Kişi yakınında ne görürse onu devam ettirir.
Atasözü : Bin ölçüp, bir biçmeli.
Anlamı : Yapılacak rastgele bir işin her tarafı çok güzel düşünülmeli.
Atasözü : Düşüne düşüne görmeli işi, sonra pişman olmamalı kişi.
Anlamı : İnsan bir şeyi yaparken düşünmeden hareket etmemelidir. Düşünmeden yapılan işler pişmanlık getirebilir.
Atasözü : Emek olmadan (emeksiz) yemek olmaz.
Anlamı : Emek vermeden yapılan rastgele bir işten yarar elde etmek zordur.
Atasözü : Erken kalktım işime, şeker kattım aşıma.
Anlamı : Güne erken başlayan insan bir sürü iş halledebilir ve bu durumda insanı keyifli eder.
Atasözü : Et tırnaktan ayrılmaz.
Anlamı : Birbirine çok yakın olan beşerler ortalarında ne yaşanırsa yaşansın birbirlerinden kolay kolay kopamazlar.
Atasözleri ve anlamları
Atasözü : Her kapının bir anahtarı vardır.
Anlamı : Hayatta karşımıza çıkabilecek her sorunun yahut zorluğun kesinlikle bir tahlil yolu vardır.
Atasözü : Her işin başı sıhhat.
Anlamı : İnsanın yapacağı her iş sıhhate bağlıdır. Sıhhat olmadan iş yapmak zordur.
Atasözü : Huy canın altındadır.
Anlamı : İnsan doğuştan gelen özelliklerini değiştiremez.
Atasözü : İki cambaz bir ipte oynamaz.
Anlamı : Birebir ölçüde iki kurnaz insan karşılıklı bütün kurnazlıklarını ortaya dökecekleri için birlikte iş yapamazlar.
Atasözü : İki dinle, bir söyle.
Anlamı : Çok konuşmak yerine az kelam söyleyip karşındakini daha çok dinlemelisin.
Atasözü : İki karpuz bir koltuğa sığmaz.
Anlamı : İnsan iki kıymetli işi birebir anda yapamaz.
Atasözü : İstediğini söyleyen, istemediğini işitir.
Anlamı : Karşındaki şahsa ölçüsüzce ve saygısızca konuşan kişi hoşlanmayacağı şeyler duyabilir.
Atasözü : İşleyen demir pas tutmaz.
Anlamı : Tembel insan durdukça zihni çalışmaz ve hoş düşünemez. Ancak çalışkan insanın zihni daima çalışır ve hoş fikirlerin sahibi olur.
Atasözü : İş insanın aynasıdır.
Anlamı : Bir insanın nasıl birisi olduğu onun yaptığı işin niteliğine bakılarak anlaşılabilir.
Atasözü : Sona kalan dona kalır.
Anlamı : Bir işi vaktinde yapmayan ve erteleyen kişi, o işten randıman alamaz ve istediğini elde edemez.
Atasözü : Bir elin nesi var, iki elin sesi var.
Anlamı : Yapılan rastgele bir iş toplu yapıldığında daha süratli biter.
Atasözü : Hakikat söyleyen dokuz köyden kovulur.
Anlamı : Gerçek söylenen kelam işine gelmeyenler için sevilmez.
Atasözü : Eğri oturup hakikat konuşmak lazım.
Anlamı : Birisine karşı niyetimiz ne olursa olsun onun yaptığı yada söylediği şeyi gerçek pahalandırmak gerekir.
Atasözü : Görünen köy kılavuz istemez.
Anlamı : Açıkça belirli olan görülen bir durumu açıklamaya yada göstermeye gerek yoktur.
Atasözü : Âlâ olacak hastanın doktor ayağına gelir.
Anlamı : Yeterli bir şey yapmayı hedeflemiş birinin önüne onu yapabilmesi için hoş yollar açılır.
Atasözü : Düzgünlük eden, uygunluk bulur.
Anlamı : Güzel olan ve bunu yapmayı huy edinmiş beşerler yeterlilikle karşılaşırlar.
Atasözü : Kabiliyetli çırak, ustayı geçer.
Anlamı : Yetenek ve çalışkanlığı sayesinde kişi kendinden yeterli gördüklerini bile geçebilir.
Atasözü : Konuk kısmeti ile gelir.
Anlamı : Konuk girdiği konuta bolluk getirir.
Atasözü : Gülme komşuna gelir başına.
Anlamı : İnsanların oburlarının başına gelen berbat bir şeyle alay etmeleri onların başına tıpkı makus olayın gelmeyeceği manasına gelmez.
Atasözleri ve anlamları
EN HOŞ VE MANALI ATASÖZLERİ
Aferinle kaldım kapıda, yenlerim döndü çaputa. : Birinci bakışta tabir izlenimini veriyor. Manasını göz önüne aldığımızda atasözü olduğu ortaya çıkıyor: Çok övgü ve kışkırtmalara kanıp yeteneklerinin üzerinde işler yapmaya kalkanlar; sonunda başarısız, perişan olurlar.
İt ürür, kervan yürür. : Gerçekleşmesi doğal olan işler engellenemez.
Alçak avlo atlamağa düzgün gelir. : Bahçe ve bostanların, harmanların etrafı, eserleri hayvanlardan korumak için avlo denilen uzun sırıkların kazıklara aralıklı olarak tutturulmasıyla oluşan setlerle çevrilir. Beşerler bahçe ve bostana ya kapıdan ya da sırıkların bir kısmını yere indirerek girerler. Avlo, şayet alçak olursa beşerler atlayarak yahut bacaklarını sarkıtarak basitçe eserlerinin yanına varırlar. Kelam; bu dış manasından çok, mecazi manasıyla kullanılır. Küçük, kolay işlerin kısa vakitte, az emekle başarılıp sonuç alındığını söz eder.
Atasözleri ve anlamları
Ağaç yaşken eğilir : İnsan küçükken eğitilmelidir.
İyi dost kara günde aşikâr olur. : Dostunun yeterli olup olmadığı yaşadığın makus vakitlerde aşikâr olur.
Ev alma, komşu al. : Komşular aldığın konuttan daha kıymetlidir zira şayet meskenin hoş olsa bile berbat komşuların varsa o konut sana memnunluk vermeyebilir.
Acemi katı kapı önünde yük indirir. : Bir işi üstlenip yarıda bırakma durumunda kullanılır.
Evdeki hesap çarşıya uymaz. : Daha evvelden planladığın bir iş, onu yaparken birebir formda sonuçlanmayabilir. Örneğin bir arkadaşını ziyaret etmeye karar verip program yapabilirsin lakin kapısına gitti-ğinde o konutta olmayabilir.
Bulutlar Gerede’ye, al abayı gir odaya. : Bolu yerinde yahut komşu vilayetlerde bulutlar Gerede’ye gerçek hareket ederse kesinlikle hava soğur, mevsimine nazaran kar yahut yağmur yağar. Kalın giysileri giyip sıcak bir meskene, odaya girmek gerekir.
Komşuda pişer, bize de düşer. : Bir eşin dostun başına gelen uygun bir şey bize de yarar sağlayabilir.
Atasözleri ve anlamları
Denize düşen yılana sarılır : Hoşlanmadığımız ve sevmediğimiz şahıslara sıkıntı vakitlerde muhtaçlık duyabiliriz.
İyilik eden uygunluk bulur. :
Elma olsa soysak, para olsa saysak. : Bu kelam de birinci bakışta tabir intibası uyandırmaktaysa da insanlara bir nasihatte bulunduğu, karar bildirdiği için bizce atasözüdür. Manası şöyledir: İnsanın boş oturması, bir işle meşgul olmaması her taraftan sakıncalıdır. En sevdiği, becerdiği işlerden başlayarak kesinlikle vakti çalışarak geçirmelidir.
Dikensiz gül olmaz. : Her hoş durumda bir kusur ya da kusur olabilir.
Evladın azarı olsa da bezeri olmaz. : Vakit zaman evlatların anne babalarını azarladıkları, saygısızlık ettikleri görülürse de onlar hiçbir vakit büyüklerinden bizar, şikâyetçi olmaz, bezmez, bıkkınlık duymazlar.
Mallı zenginden evlatlı varlıklı uygundur. : Malı çok olan zenginler; ekseriyetle hayırseverlik ve cömertlikte yeteri kadar verici, dağıtıcı değillerdir. Halbuki çocuk sahibi zenginler, daha şefkatli, hayırsever ve cömert olurlar zira çocuklarının toplumda kabul görüp daha rahat yaşamalarını isterler.
Ağaç yaprağıyla gürler. : İnsan dostları ve arkadaşlarıyla güçlüdür.
Bir elin nesi var, iki elin sesi var. : Bir kişinin tek başına yapamadığını iki kişi çarçabuk yapabilir. Birbirine takviye olmanın ve paylaşmanın ehemmiyetini anlatan hoş bir atasözü.
Kaz gelen yerden tavuk esirgenmez. : Büyük bir yarar sağlayacağınız iş için harcama yapmak olağandır.
Komşu komşunun külüne muhtaçtır. : Komşular daima birbirine yardım etmelidir.
Sabrın sonu selamettir : Karşılaştığı zahmetleri sabırla yenmeye çalışan kimse, sonunda muvaffakiyete ulaşır.
Damlaya damlaya göl olur : Bu atasözü olumlu ya da olumsuz manada da kullanılabilir. Ufak gördüğün kıymetsiz şeyler bir ortaya gelip kıymetli bir şeye dönüşebilir. Örneğin bozuk paralarını birik-tirerek vakitle çok paran olabilir. Öteki bir örnek ise bir arkadaşını daima kızdırıp küstü-rürsen onun kızgınlığı büyüyüp seninle küsmesine neden olabilir.
Topala nazaran aksamamalı. : Birçok atasözünde bireylerin bulundukları ortamda daha huzurlu ve rahat yaşamaları için ahenk, intibak tavsiye edilmiştir.
Ayağını yorganına nazaran uzat : Harcamalarını karına nazaran ayarlaman gerektiğini anlatan bir atasözü bu. Şayet gelirinden fazla harcarsan düşünceye düşebileceğini anlatır.
Hazıra dağlar dayanmaz. : Hazırda olan her şey daima harcanıp yerine yenisi konulmazsa tükenir ve zor-luk yaşayabilirsin.
Aklın yolu birdir. : Güzel düşünüldüğünde başka ayrı kimselerce varılacak sonuç daima birebirdir.
Yaka eşeği üzere yavaş olursan herkes biner. : Bolu’nun Yaka köyünün eşekleri, ağır hareket etmeleriyle tanınmıştır. Atasözü bu gerçekliğe telmihte bulunmaktadır. Bir iş yaparken gereğince süratli ve dikkatli olmak gerekir. Aksi takdirde işin sonunda elde edilecek kâr, mal ve hizmetler oburlarının eline geçer.
İki karpuz bir koltuğa sığmaz. : İki işi tıpkı anda yapmak zordur.
Can çıkmayınca huy çıkmaz. : Bir insanın huyu ne olursa olsun değişmez.
Gülü seven dikenine katlanır : Sevdiğin bir kişi ya da bir iş ile ilgili gelecek kahırlara ya da aksiliklere kat-lanman gerektiğini anlatıyor bu atasözü.
Abanın değeri yağmurda bilinir. : Vaktinde kıymetini bilmediğimiz şeyler güç vakitlerde ya da ona gereksinim duyduğunda kıymetlenebilir.
Kork Allah’tan korkmayandan. : Allah korkusu olmayan insanlardan korkman gerektiğini anlatır.
Üzüm üzüme baka baka kararır : Bir ortada olan şahıslar ya da yakın arkadaşlar vakitle birbirlerinin huyunu kapar ve birbiri üzere davranmaya başlar.
Reklamdır
