Bulgaristan‘daki 500 yıllık Osmanlı varlığının sona ermesinin üzerinden 147 yıl geçmesine karşın Türkçe kökenli yüzlerce söz, Bulgarcada hala kullanılmaya devam ediyor.
AA muhabirine konuşan Plovdiv Üniversitesi Filoloji Fakültesi Genel Dilbilim Kısmı Lideri Doç. Dr. Harun Bekir ve Şumen Üniversitesinden emekli akademisyen Emine Halil, Bulgarcanın Türkçeden etkileşimini örneklerle anlattı.
Doç. Dr. Bekir, gerçek rakamı belirlemenin güç olduğunu kaydederek “Türkçeden Bulgarcaya geçmiş söz sayısının 3 bin ile 8 bin ortasında olduğu kestirim edilmektedir.” dedi.
Türkçe sözlerin bilhassa mutfak kültürü, giysi kuşam, konut eşyası ve tarihi kavramlarla ilgili alanlarda ağırlaştığına dikkati çeken Bekir, 800 ila 1000 Türkçe kökenli sözün Bulgarcada bilhassa halk ortasında ve gündelik hayatta yaygın kullanıldığını söyledi.
Bekir, Bulgarcadaki birtakım Türkçe sözlerin sırf alıntı olarak kalmadığını, vakitle fonetik ve mana bakımından uyarlamalara da uğradığını, örneğin “tencere” sözünün Bulgarcada “tencera” biçiminde söylem edildiğini açıkladı.
Türkçe atasözleri, Bulgarcada tıpkı manada kullanılıyor
Türkçe sözlerin büyük bir kısmının Bulgarca kelam varlığının doğal kesimi kabul edildiğinin ve kullananlar tarafından yabancı kökenli algılanmadığının altını çizen Bekir, “Bunların en sık kullanılanları çorba, pazar (pazar yeri anlamında), bakaliya (bakkal), şişe, tencera (tencere), divan (oturma mobilyası), çorap, keremida (kiremit), yazık (acımak anlamında) üzere sözlerdir.” diye konuştu.
Bulgarca ve Türkçede ortak tabir ve atasözlerinin de bulunduğunu söyleyen Bekir, “Ne ekersen, onu biçersin.”, “Acele işe şeytan karışır.”, “Komşu komşunun külüne muhtaçtır.” ve “Taş yerinde ağırdır.” atasözlerini buna örnek gösterdi.
Bekir, “Bu benzerlikler, sırf dilsel değil birebir vakitte halkın ömür üslubu, kıymet yargıları ve düşünsel kalıplarının da birbirine ne kadar yakın olduğunu göstermektedir. Atasözleri ve tabirler, bu manada iki halk ortasında tarih boyunca gelişmiş kültürel etkileşimin kelamlı dokümanları niteliğindedir.” dedi.
“Türkçe, Bulgar lisanını zenginleştirmiştir”
Emekli akademisyen Emine Halil de Bulgarcadaki Türkçe kökenli sözlerle ilgili birçok araştırmanın bulunduğunu lakin bu sözlerin sayısının tam olarak saptanamadığını belirtti.
Bu etkileşimin lisana ziyan vermediğini kaydeden Halil, “Türkçe, Bulgar lisanını zenginleştirmiştir.” değerlendirmesinde bulundu.
Halil, Bulgaristan’daki 500 yıllık Osmanlı varlığının, Bulgarcaya çok sayıda Türkçe sözün geçmesine neden olduğunu belirterek, bu sözlerin birçoklarının varlığını koruduğunu söyledi.
Türkçe sözlerin bilhassa yemek kültüründe ağırlaştığına işaret eden Halil, “Bir Bulgar, Türkiye’ye gittiğinde aç kalmaz zira Türkçedeki köfte, kebap, fasulye (fasul), sarma, pilav, bulgur, çorba, krema, salata, domates (domat), börek, kıyma ve yoğurt (yogurt) sözcükleri Bulgarcada da birebirdir.” dedi.???????
Reklamdır
