ABD’de uzmanlar, Lider Donald Trump‘ın, Filistin‘e dayanak şovlarında öne çıkan Harvard Üniversitesini vergi muafiyetini kaldırmakla tehdit etmesinin akabinde, mükelleflerin araştırılmasını, denetlenmesini yahut bu kuruluşların sahip bulundukları özel statünün sonlandırılmasını talep etmesinin kanunlara ters olduğunu belirtiyor.
Trump’ın, Harvard’ı “vergiden muaf statüsünü” kaldırmakla tehdit etmesi sonrası üniversitelere sağlanan finansman ve hakların geleceği gündeme geldi.
Vergi hukuku alanında çalışan uzmanlar, Trump’ın bu telaffuzunun maddelerdeki karşılığını, hukuka uygunluğunu ve geçerliliğini sorgulamaya başladı.
Vergi muafiyeti statüsünün kaideleri ve sınırları
ABD’de 1909 yılında yürürlüğe giren Gelir Maddesi’ne nazaran, “tamamen dini, hayır yahut eğitim amaçlı” faaliyet gösteren kar hedefi gütmeyen kuruluşlar, kamu faydasına hizmet etmeyi sürdürebilmeleri için vergiden muaf tutuluyor.
Bu çerçevede IRS, üniversitelerden kilise ve vakıflar üzere hayır kurumlarına kadar yaklaşık 2 milyon kuruluşa “vergi muafiyeti statüsü” tanıdı.
Statü kapsamında bu kuruluşlar, federal gelir vergisi ödemekten muaf tutulurken yapılan bağışlar da IRS tarafından vergi indirimine tabi olarak bedellendiriliyor.
Öte yandan, yöneticilere yöntemsiz ödeme yapmak, seçim devirlerinde siyasi adayı desteklemek ya da hayır maksadı gütmeyen ticari faaliyet yürütmek üzere münasebetlerle bu kuruluşlar, “vergi muafiyeti statüsünü” kaybedebiliyor.
Uzmanlara nazaran Trump, “vergi muafiyeti iptali” talebinde bulunamaz
ABD basınına konuşan uzmanlar, IRS’nin yasal açıdan kuruluşların vergi muafiyeti statüsünü iptal etme yetkisine sahip olduğunu belirtti.
Bu durumun ise çoklukla üç yıl üst üste yıllık bilgi beyannamesini sunmamak üzere vergi yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi sonucunda gerçekleştiğine işaret edildi.
Diğer yandan, hukuk uzmanları, Trump’ın, yasalar gereği vergi muafiyeti statüsüne sahip kuruluşların bu haktan yoksun bırakılmasını talep edemeyeceğini vurguladı.
ABD Kongresinin 1998’de çıkardığı yasa çerçevesinde Başkan’ın direkt ya da dolaylı olarak IRS’den vergi mükelleflerini araştırmasını, denetlemesini yahut bu kuruluşların vergi muafiyeti statüsünü kaldırmasını talep etmesi yasak.
Yasa, ayrıyeten IRS ile federal yetkililerin, ideolojik nedenlerle bireyleri yahut kuruluşları gaye almasını da yasaklıyor.
Loyola Üniversitesi Chicago Hukuk Fakültesinden Profesör Sam Brunson, CBS News’e verdiği demeçte, IRS’nin Harvard’ın Gazze’ye dayanak şovlarına müdahale etmeyerek yahut Trump idaresinin çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık tersi siyasetlerine uymayarak “kamu siyasetini ihlal ettiğini” öne sürebileceğini söyledi.
IRS’nin bu tez kapsamında üniversitenin vergi muafiyetini kaldırabileceğini anlatan Brunson, üniversitelerin Anayasa’ya nazaran tabir özgürlüğüne sahip olması sonucunda IRS’nin bu münasebetinin mahkemede geçerli sayılmayacağını savundu.
Brunson, Trump’ın IRS’ye Harvard’ın vergi muafiyetini kaldırma talimatı vermesinin açıkça yasaya alışılmamış olacağını kaydetti.
Öte yandan, Beyaz Saray’dan CBS’e gönderilen e-postada, “IRS tarafından atılacak tüm adımlar, Başkan’dan bağımsız biçimde yürütülecektir. Rastgele bir kurumun vergi statüsünün ihlaline yönelik soruşturmalar, Trump’ın bu hafta toplumsal medyada Harvard’ın vergi muafiyetini sorgulamasından evvel başlatılmıştır.” tabirleri kullanıldı.
Üniversitelerin müfredat ve takım özgürlüğü, anayasal teminat altında
Eğitim hedefli misyonları nedeniyle “vergi muafiyeti statüsündeki” özel ve devlet üniversiteleri, sundukları eğitimin içeriğini belirleme konusunda geniş alana ve özgürlüğe sahip.
Yasalara nazaran eğitim kurumlarının “neyi nasıl öğretecekleri, öğrenci yahut öğretim vazifelisi takımının kimlerden oluşacağı” konusunda özgür olduklarına dikkati çeken uzmanlar, kurumların müfredatının “vergi muafiyeti statüsünü” etkilemeyeceğini anlattı.
Chicago Üniversitesi Hukuk Fakültesinden akademisyen Genevieve Lakier, ABD Anayasası’nın birinci ek unsuru kapsamında hükümet tasvip etmese bile kar gayesi gütmeyen kurumların misyonlarını özgürce sürdürme hakkına sahip olduklarını belirtti.
Lakier, federal idarenin, bir okulun yahut öğrencilerinin görüşleri ile müfredatını münasebet göstererek bu eğitim kurumuna sağlanan finansmanı kesmesinin ya da vergi muafiyetini kaldırmakla tehdit etmesinin maddelere ters olduğunu savundu.
Trump ile Harvard ortasındaki anlaşmazlık
ABD’de Donald Trump idaresi, ortalarında Harvard’ın da olduğu birçok üniversiteye yönelik, başta Filistin yanlısı yerleşke protestoları ile çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık programlarını münasebet göstererek federal fonları dondurma tehdidinde bulunmuştu.
Federal idarenin bu tehdidine karşılık Harvard Üniversitesi, Trump’ın “üniversitede reform” istikametindeki taleplerini kabul etmeyeceğini açıklamıştı. Trump idaresi de Harvard’a sağlanan 2,2 milyar dolarlık fonun ve 60 milyon dolarlık kontrat bedelinin dondurulmasına karar vermişti.
Reklamdır
