Bilim insanları, bir öteki yıldızın etrafında dönen uzak bir gezegende hayat olabileceğine yönelik yeni ve güçlü lakin kesin olmayan izler buldu.
K2-18b ismi verilen gezegenin atmosferini inceleyen Cambridge Üniversitesi takımı, Dünya’da yalnızca kolay organizmalar tarafından üretilen moleküllerin işaretlerine rastladı.
Böylelikle NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu tarafından kelam konusu gezegende ikinci defa ve daha umut verici bir formda hayatla ilişkilendirilen kimyasallar tespit etti.
Fakat hem grup hem de bağımsız gökbilimciler sonuçları teyit etmek için daha fazla bilgi gerektiğini vurguladı.
Cambridge Üniversitesi Astronomi Enstitüsü’nde grup başkanı Profesör Nikku Madhusudhan, kısa müddette tartışmasız ispat bulmayı umduğunu söylüyor.
“Orada bir yerlerde büyük olasılıkla ömür bulunduğuna dair en güçlü delil bu. Gerçekçi bir halde bu sinyali bir ila iki yılda teyit edebileceğimizi söyleyebilirim.”
K2-18b, Dünya’nın iki buçuk katı büyüklüğünde ve bizden yedi yüz trilyon mil uzakta.
Webb Teleskobu o kadar güçlü ki, yörüngesinde döndüğü küçük kırmızı güneşten gelen ışıktan, gezegenin atmosferinin kimyasal yapısını tahlil edebiliyor.
Cambridge takımı, atmosferin ömürle bağlantılı iki molekülden en az birinin kimyasal özelliğini içerdiğini buldu: dimetil sülfür (DMS) ve dimetil disülfür (DMDS). Dünya’da bu gazlar deniz fitoplanktonu ve bakterileri tarafından üretiliyor.
Prof. Madhusudhan, tek bir müşahede penceresi içerisinde ne kadar çok gaz tespit edildiğinin kendisini şaşırttığını söylüyor.
“Bu gazın atmosferde varsayım ettiğimiz ölçüsü, Dünya’da bulunan ölçüden binlerce kat daha fazla.”
“Yani şayet ömürle alaka gerçekse, o vakit bu gezegen ömürle dolup taşıyor olmalı.”
Prof. Madhusudhan daha da ileri giderek, “K2-18b’de ömür olduğunu doğrularsak, bu galakside hayatın çok yaygın olduğunu da doğrulamış oluruz” diyor.
Prof. Madhusudhan’ın takımı, şimdi pek çok belirsizliğin olduğunu kabul ediyor.
Öncelikle bu son tespit, bir “keşif” olduğunu sav etmek için gereken standartta değil.
Bunun için araştırmacıların sonuçlarının yanlışsız olduğundan ve talih yapıtı bir okuma olmadığından yaklaşık %99,99999 emin olmaları gerekiyor.
Bu son sonuçlarda emin olma durumu ise %99,7 seviyesinde. Kulağa çok geliyor lakin bilim topluluğunu ikna etmeye yetmiyor.
Ancak takımın 18 ay evvel elde ettiği ve o vakitler büyük kuşkuyla karşılanan %68’lik sonuçtan çok daha fazla.
Araştırma grubundan bağımsız olan Edinburgh Üniversitesi’nde öğretim üyesi ve İskoçya Kraliyet Astronomu Prof. Catherine Heymans, Cambridge takımı istenen katılık seviyesinde sonuç elde etse bile, bu gezegende hayatın var olduğuna dair kesin bir ispat olmayacağını söylüyor.
BBC News’e konuşan uzmana nazaran, “Bu mutlaklığa karşın, bu gazın kökeninin ne olduğu sorusunun hâlâ yanıtlanması gerekiyor”.
“[Bu maddeler] Dünya’da okyanustaki mikroorganizmalar tarafından üretiliyor, lakin kusursuz bilgilerle bile bunun yabancı bir dünyada biyolojik bir kökene sahip olduğunu kesin olarak söyleyemiyoruz zira kozmosta bir sürü garip şey oluyor ve bu gezegende molekülleri üretebilecek öteki hangi jeolojik aktivitenin gerçekleşebileceğini bilmiyoruz.”
Yaşam olduğuna katılmayan teoriler
Bu görüş Cambridge grubunun de katıldığı bir görüş; laboratuvarda cansız kaynaklar kullanılarak DMS ve DMDS’nin üretilip üretilemeyeceğini görmek için öteki kümelerle birlikte çalışıyorlar.
Diğer araştırma kümeleri K2-18b’den elde edilen bilgiler için alternatif açıklamalar öne sürdüler. Yalnızca DMS ve DMDS’nin mevcut olup olmadığı hakkında değil, tıpkı vakitte gezegenin bileşimi hakkında da güçlü bir bilimsel tartışma var.
Birçok araştırmacının gezegenin geniş bir sıvı okyanusa sahip olduğu sonucuna varmasının nedeni, K2-18b’nin atmosferinde amonyak gazının bulunmaması.
Onların teorisi, amonyağın, altındaki geniş bir su kütlesi tarafından emildiği. Fakat Cambridge Üniversitesi’nden Prof. Oliver Shorttle’a göre, bu durum erimiş kaya deniziyle de açıklanabilir ve bu da ömrü maniler:
“Diğer yıldızların yörüngesinde dönen gezegenler hakkında bildiğimiz her şey, atmosferlerinden yansıyan küçük ışık ölçülerinden geliyor. Bu yüzden, sırf hayat belirtileri için değil, her şey için inanılmaz derecede zayıf bir sinyalle karşı karşıyayız.
“K2-18b’yle ilgili bilimsel tartışmaların bir kısmı hala gezegenin yapısıyla ilgili”.
NASA’nın Ames Araştırma Merkezi’ndeki Dr. Nicolas Wogan’ın verilerle ilgili diğer bir yorumu daha var. K2-18b’nin yüzeyi olmayan küçük bir gaz devi olduğunu öne süren bir araştırma yayımladı.
Gaz devi, büyük kısmı gaz olan gezegenler için kullanılan bir terim.
Bu bir başlangıç olabilir
Bu iki alternatif yorum, Webb Teleskobu’ndan gelen datalarla uyuşmadığı gerekçesiyle öbür kümeler tarafından da sorgulanıyor. Bu da K2-18b etrafındaki güçlü bilimsel tartışmayı gösteriyor.
Prof. Madhusudhan, bilimdeki en büyük sorulardan birine yanıt verebilmek için hala tırmanılması gereken bilimsel bir dağ olduğunu kabul ediyor. Fakat kendisi ve takımının yanlışsız yolda olduğuna inanıyor:
“Onlarca yıl sonra geriye dönüp baktığımızda, cihandaki yaşama erişebileceğimiz noktaya bu an geldiğimizi görebiliriz.
“Bu, kozmosta yalnız olup olmadığımıza dair temel soruyu birden yanıtlayabileceğimiz bir dönüm noktası olabilir.”
Araştırma The Astrophysical Journal Letters mecmuasında yayımlandı.
Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve denetim edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisi için yapay zekadan da faydalanıldı.
Reklamdır
