Mardin Artuklu Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Memleketler arası Bağlar Kısmı Öğretim Üyesi Dr. Menderes Kurt, İsrail‘in yeşil ormanlar ekolojisi stratejisiyle Filistin topraklarını nasıl işgal ettiğini AA Tahlil için kaleme aldı.
***
Yerleşimci bir yapıya sahip olan İsrail, Filistin’deki varlığını görünür kılmak ve bölgeyi Filistinsizleştirmek için birçok sisteme başvurmaktadır. Bu metotlar öncelikle Filistinlileri yerlerinden etmek ve fiziki olarak bölgeyi işgal etmek üzerinedir. Burada asıl emel, Filistin varlığının hem fiziki hem de söylemsel manada silinmesidir.
Bir yerleşimci tarafından Batı Şeria’daki bir Filistin toprağı işgal edildiğinde öncelikle yapılan şey, o toprakta Musevilerin “tarihsel miraslarının” olduğuna dair bir telaffuz oluşturmaktır. Bu söylemi fizikî olarak kanıtlamak maksadıyla yapılan ikinci şey ise arkeolojik sit alanı oluşturarak, işgal edilen yerin gerçek görünümünü ve aitliğini ortadan kaldırmaktır. İsrail, işgalini örtmek için insanları sürme, maddi izleri yok etme, sit alanı oluşturarak bölgeyi özel alana çevirme üzere birçok sistem kullanıyor ve bu sistemler İsrail‘in kuruluşundan beri birebir halde devam ediyor.
Yeşil ormanlar ekolojisi
İsrail işgalini örtmek gayesiyle kullanılan bir öbür metot ise yeşil ormanlar ekolojisidir. Yeşil ormanlar ekolojisi sistemi, İsrail‘in kuruluşundan itibaren işgal ettiği topraklara ve yerinden ettiği Filistinlilere dair izleri görünmez kılmak için kullandığı metotlardan biridir. Bu metotla, ormanlaştırmanın yerleşimci kolonyalist bir ülkenin elinde nasıl bir işgal silahına dönüştüğünü görebiliriz.
İsrail‘in çevrecilik söylemi ve uygulamaları, Filistin halkına yönelik sömürgeci projesinin ayrılmaz bir modülüdür. “Yeşil Sömürgecilik” olarak isimlendirilen bu durum, apartheid devleti İsrail‘in, Filistin halkının izlerini ortadan kaldırmak ve topraklarını gasbetmek için çevreciliği nasıl araçsallaştırdığını ortaya koymaktadır. İsrail‘in, ulusal parklar, ormanlar ve tabiat rezervleri üzere “korunan alanlar” oluşturmasının gerisinde sırf çevreyi muhafaza gayesi yoktur. Tersine bu gayret 4 temel sömürgeci maksadı gerçekleştirmeye yönelik stratejik bir araçtır.
4 temel sömürgeci hedef
Bu amaçlardan birincisi, arazi gaspını yasallaştırmaktır. İsrail, korunan alanlar ilan ederek Filistin topraklarını kendi denetimi altına almakta ve bu durumu çevreyi müdafaa gerekçesiyle yasallaştırmaktadır. İsrail, bu alanları “yeşil koloniler” olarak isimlendirmekte ve bunları Filistinlilerin ağır olarak yaşadığı stratejik bölgelerde ağırlaştırmaktadır. Örneğin Kudüs bölgesi, işgal altındaki Batı Şeria ve Golan Zirveleri, Güney ve Kuzey Filistin, bu ağırlaşmanın görüldüğü yerlerdir.
Hedeflerden ikincisi ise Filistinli mültecilerin dönüşünü engellemektir. İsrail tarafından işgal edilen alanlarda, Filistinli mültecilerin konutlarına ve topraklarına dönme hakları hem fizikî hem de sembolik olarak engellenmektedir. Yeşil sınır boyunca ağaç dikilmesi ve Filistinlilerin sürüldüğü köylerin üzerine ormanlar kurulması üzere uygulamalar, mültecilerin dönüş umutlarını zayıflatmayı ve dönüşlerini fiilen zorlaştırmayı amaçlamaktadır.
Hedeflerden üçüncüsü ise Filistin’i Yahudileştirmek ve tahrif etmektir (Dehistorisasyon). İsrail, işgal edilen alanlar aracılığıyla Filistin’in tarihini silmeyi, Filistin kimliğini yok etmeyi ve İsrail baskısına karşı direnişi bastırmayı hedeflemektedir. “Çölü yeşillendirme” miti kullanılarak Filistin’in tarihi ve Filistinlilerin toprakla bağı göz gerisi edilmekte, yerli olmayan ağaç tipleri dikilerek peyzaj Avrupalılaştırılmaktadır. Boşaltılan köylerin üzerine ormanlar dikilerek, bu köylerin varlığı ve Nakba olayı örtbas edilmeye çalışılmaktadır. Park tabelalarında ve tanıtım gereçlerinde Arapçanın eksikliği ve Filistin tarihine yapılan sonlu ve çarpıtılmış atıflar da bu sürecin kesimidir.
Hedeflerden dördüncüsü ise apartheid imajına yeşil badana yapmaktır (Greenwashing). İsrail, çevrecilik telaffuzunu kullanarak milletlerarası alanda olumlu imaj çizmeye çalışmakta ve Filistinlilere yönelik apartheid siyasetlerini gizlemeyi amaçlamaktadır. Yahudi Ulusal Fonu (JNF), bu yeşil badana sürecinde merkezi bir rol oynamaktadır. JNF’nin ağaç dikme faaliyetleri ve kendisini çevreci bir sivil toplum kuruluşu (STK) olarak tanıtması, global kamuoyunda İsrail’in çevreci bir ülke imajı yaratmasına katkıda bulunmaktadır. JNF, aslında siyonist sömürgeciliğin bir öncüsü ve uzantısıdır. İsrail’in kendisini çevreci bir önder, LGBT hakları savunucusu ve vegan dostu olarak sunma gayretleri da bu yeşil badana stratejisinin bir kesimidir.
Sömürgeciliğin kökleri ve JNF
İsrail’in yeşil sömürgeciliğinin kökleri, siyonizm ve Batı çevreciliği tarihinde kendisine yer bulmaktadır. Siyonizm, Avrupa kökenli bir yerleşimci sömürgeciliği projesi olarak Filistin’i hedeflemiş ve Filistinlileri topraklarından sürmeyi amaçlamıştır. Batı çevreciliği ise sömürgeci güçler tarafından kaynakları korumak ve sömürü sistemlerini sürdürmek hedefiyle geliştirilmiş, beyaz üstünlüğünü, patriyarkayı ve kapitalizmi destekleyen bir ideoloji olarak şekillenmiştir. Biyomerkezcilik üzere Batı çevreciliğinin temel özellikleri, insanı tabiattan farklı gören ve ekseriyetle yerli halkların haklarını göz gerisi eden yaklaşımlara yol açmıştır.
JNF, 1901 yılında siyonist hareket tarafından Filistin topraklarını Yahudi yerleşimi için satın almak maksadıyla kurulmuştur. JNF’nin kuruluş maksadının ötesinde, çevreci görünümlü faaliyetlerinin dahi sömürgeci bir art plan taşıdığı açıktır. Çünkü, Filistin topraklarına ağaç dikme faaliyetleri bile o yerleri gelecekteki Yahudi yerleşimi için “dondurma” stratejisi olarak görülmüştür. Bu durum, JNF’nin çevrecilik telaffuzunu, sömürgeci maksatlarını gizlemek için nasıl kullandığını açıkça göstermektedir.
Nitekim JNF, geniş ölçüde gasbedilmiş araziyi bünyesine geçirip kendisini çevreci bir STK olarak konumlandırarak, İsrail’in toprak gasplarına yönelik memleketler arası reaksiyonları bastırmada tesirli rol oynamıştır. O denli ki, kuruluşundan bu yana Filistin topraklarının büyük kısmını ele geçiren JNF, vakitle 1948 Filistini’nin yüzde 93’ünü denetim eder hale gelmiş ve bu arazinin yüzde 80’ini İsrail Arazi Yönetimi Kurulunun öbür üyeleriyle birlikte yönetmiştir.
JNF’nin dünya çapında dağıttığı bağış kutuları, ideolojik değişimin simgesi olmuş, evvel işgal altındaki Filistin’i İsrail toprağı olarak gösteren haritalar kullanılırken, vakitle Yahudi gençlerin “toprak ıslahına” katkısını vurgulayan çevreci görsellere yer verilmiştir. İsrail, tüm ormanları “korunan alan” ilan ederek bu bölgeleri sömürgeleştirme stratejisinin kesimi haline getirmiştir. JNF ise sadece toprak edinmekle kalmayıp, siyonist sömürgeciliğin öncüsü ve ayrılmaz ögesi olmuştur.
Filistin topraklarının sistematik dönüşümü, İsrail’in kuruluşuyla başlayan etnik paklık ve akabinde gelen yeşil kolonizasyon siyasetleriyle yakından alakalıdır. Nakba sırasında 531 köy yok edilirken, 11 mahalle etnik paklığa uğramıştır. Bu yok edilen köylerin yaklaşık yüzde 44’ü İsrail tarafından turizm ve rekreasyon alanlarına, bilhassa yeşil kolonilere dönüştürülmüştür. Örneğin Dishon, Alma, Amqa, Ayn al-Zaytun, Qaddita ve Biriyya köyleri bugün Birya Ormanı’nın altında kalmıştır. Ayn Hicli köyü sembolik olarak geri kazanılmaya çalışılırken, Müjaydil köyünde ise JNF’nin diktiği çamlara karşın zeytin ağaçlarının filizlenmesi yerli direnişi simgeliyor.
İsrail, Filistin topraklarının yüzde 78’ini işgal edip Batı Şeria ve Gazze’yi 1967’de ele geçirerek yerleşimci kolonisini genişletmiş, tabiat müdafaa ismi altında ulusal parklar ve rezervler kurarak Kudüs, Batı Şeria, Golan Dorukları üzere bölgelerde demografik ve ekolojik kuşatma stratejisi izlemiştir. Bilhassa Golan Zirveleri’nde kolonileştirilen toprakların yüzde 24’ü müdafaa alanı olarak tanımlanmıştır. Ekolojik onarım imgesi altında gerçekleştirilen bu projeler, Filistin topraklarını fizikî, kültürel ve tarihi olarak işgal etmeyi amaçlayan daha geniş bir sömürgeci planın kesimidir.
[Menderes Kurt, Mardin Artuklu Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Memleketler arası Bağlar Kısmı Öğretim Üyesidir.]
*Makalelerdeki fikirler müellifine aittir ve Anadolu Ajansının editoryal siyasetini yansıtmayabilir.
Reklamdır
